RUBRIEK Cultuur

Uw parochie

1925 parochies online op Kerknet

Zoek en vind uw parochie in Kerknet met het klik-kaartje of geef een postcode, parochie- of plaatsnaam in.

Marcelo en de echte wereld

Francisco X. Stork

Rotterdam, Lemniscaat. 2010. 275 pp. 16,95 euro (14+)

Marcelo Sandoval is zeventien. Hij lijdt aan het syndroom van Asperger en heeft een aantal beperkingen. Zo heeft hij moeite om gevoelens te uiten of bij anderen te interpreteren. Taal, en vooral dan het spel met verschillende taalregisters vormt voor Marcello een struikelblok. Hij sluit zich af en luistert graag naar de muziek in zijn hoofd. Marcelo leeft in een beschermde wereld. Hij gaat naar Paterson, een school met faciliteiten voor personen met een handicap, ook al is hij normaal begaafd. Thuis heeft hij een boomhut waarin hij zich kan terugtrekken. Marcelo houdt van paarden en mag straks tijdens de zomervakantie de halflinger pony’s op Paterson verzorgen. Maar zijn vader Arturo heeft zo zijn eigen plannen met Marcelo. Hij wil dat zijn zoon de beschermde omgeving van Paterson achterlaat. Een vakantiejob in zijn advocatenkantoor zou een prima voorbereiding zijn om het laatste jaar van de middelbare school in een gewone omgeving zoals Oak Ridge High aan te vatten. Marcelo aarzelt, maar omdat hij zijn vader niet wil ontgoochelen, neemt hij het voorstel aan.

De job in het advocatenkantoor vergt van Marcelo veel energie. Hij moet post bedelen, kopiëren en later dossiers ordenen. Minutieus bereidt hij zich voor op elke nieuwe uitdaging. Gelukkig krijgt hij veel steun van Jasmine, zijn baas op het kantoor. Jasmine is geduldig en ziet snel in dat Marcelo ondanks zijn beperkingen toch heel talentvol is. Ze ontdekt dat hij gelovig is en dat ze beiden heel veel van klassieke muziek houden. Jasmine wijst hem op valkuilen en helpt hem om nieuwe uitdagingen met succes aan te pakken.
Wendell, de zoon van Stephen Holmes, zakenpartner van Arturo, heeft minder goede bedoelingen. Net als zijn vader heeft hij weinig respect voor personen met een handicap. Hij profiteert van Marcelo en probeert hem op sleeptouw te nemen, echter zonder veel succes. Tijdens zijn vakantiejob komt Marcelo de zaak Vidromek op het spoor. Het kantoor van zijn vader verdedigt deze kwalijke firma die met haar ondermaatse autoruiten veel onschuldige slachtoffers gemaakt heeft. Marcelo neemt een moeilijke beslissing. Hij laat zijn hart spelen en zoekt samen met Jasmine hoe hij een van die slachtoffers, het meisje Ixtel, kan helpen. De zaak Vidromek brengt hem in contact met mensen zoals Jerry Garciá die er een andere, meer idealistische levensfilosofie op nahouden dan zijn vader. Vidromek breekt het veilige besloten wereldje van Marcelo open en brengt hem ook dichter bij Jasmine. Door bewust keuzes te maken, wordt Marcelo zelfstandig. De echte wereld boezemt hem minder angst in en hij neemt de uitdaging aan om in Oak Ridge High zijn plek te zoeken.

Francisco X. Stork brengt in Marcelo en de echte wereld een fascinerend portret van een autistische jongen die de negatieve beperkingen van zijn handicap steeds beter onder controle krijgt. Marcelo leert communiceren met anderen en wapent zich om een volwaardige plaats te veroveren in de echte wereld. Aan het einde van de zomer stippelt hij voor zichzelf een haalbaar toekomstproject uit. Stork slaagt er in om met de nodige humor een levensecht portret neer te zetten dat herinneringen oproept aan Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht van Mark Haddon (2003) Sprekende details zoals Marcelo’s extreme ordeningsdrang, zijn ontwapenende eerlijkheid en de vreemde dialogen vervolledigen het beeld.
Samen met Marcelo ontdekt de jonge lezer in dit boek de harde logica van het advocatenkantoor, waar gewiekste juristen schaamteloos een firma verdedigen die de verantwoordelijkheid van haar falen uit de weg gaat en weigert de slachtoffers eerlijk te vergoeden. Het bloeiende kantoor van Arturo Sandoval en Stephen Holmes staat in schril contrast met het eenmansbedrijfje van zijn vroegere studiegenoot Jerry Garciá. Marcelo achterhaalt dat documenten en brieven verdonkeremaand worden en dat ‘zachtmoedige’ medewerkers die niet in de pas lopen zoals Robert Steely meteen ontslagen worden. Wanneer Wendell in het nauw gedreven wordt, gebruikt hij alle middelen om Arturo en Jasmine bij Marcelo in diskrediet te brengen. Zo leert Marcelo dat in de echte wereld niemand helemaal wit of zwart is. De meeste mensen zijn grijs, ze maken fouten maar kunnen daaruit ook leren.

In dit boek krijgen geloof en zingeving een belangrijke plaats. Marcelo heeft een bijzondere interesse voor godsdienst en vindt kracht in zijn geloof. Hij bidt de rozenkrans in het Spaans zoals zijn oma hem dat leerde, hij schaamt zich niet over zijn geloof, maar praat er openlijk met anderen over. In zijn gesprekken met rabbijn Heschel zoekt hij naar de betekenis van de Bijbelse teksten, zoals het scheppingsverhaal.
Aan het begin van zijn eerste werkdag op kantoor geeft zijn vader hem deze les mee: ‘Ik wil graag dat je gelovig bent maar tegelijkertijd wil ik graag dat je deelneemt aan het alledaagse leven in de werkwereld, mijn wereld, en nu ook de jouwe. En daarvoor zul je je aan een paar vaste gewoonten moeten houden. Mensen in de werkwereld zijn discreet wat betreft hun godsdienst. Ze bidden niet waar anderen bij zijn. Ze citeren niet uit de Schrift tenzij het om een uitdrukking gaat als ik weet niet, “oog om oog, tand om tand”, “ de blinde leidt de blinde”. Dat soort dingen, zinnen die normaal taalgebruik zijn geworden.’ (40-41)

Andere personages zoals Jerry Garciá, het verminkte meisje Ixtel en de zusters die zich over haar ontfermen, versterken het beeld dat geloof het leven van mensen kan sturen en betekenis geven. Dat is niet de visie van Arturo, die de wetmatigheid van de wereld vooropstelt. ‘In de werkwereld zijn de eersten de eersten en blijven ze de eersten, en de laatsten zijn de laatsten en blijven dat ook.’(43)

Stork plaatst ook Wendell en Marcelo contrasterend tegenover elkaar wanneer het gaat over vriendschap, liefde en seks. Wendell doet er alles aan om een afspraakje te regelen met Jasmine die hij aan zijn lijst van vrouwelijke trofeeën wil toevoegen. Marcelo voelt intuïtief aan dat er iets niet klopt. Vrouwen zijn Wendells speciale interesse maar toch. Rabijn Heschel bevestigt zijn aanvoelen. ‘De manieren waarop we seks gebruiken om anderen kwaad te doen zijn ontelbaar en onzegbaar. Elke keer als we een ander als object zien en niet als een mens zoals wijzelf. Als seks uitsluitend bestaat uit nemen en niet geven.’ (107) Zelf heeft Marcelo moeite om gevoelens te onderkennen en te benoemen. Zijn vriendschap met Jasmine wordt getekend door naïviteit, respect en eerlijkheid. Langzaam ontdekt hij dat Jasmine hem eveneens waardeert. Juist omdat ze hem vertrouwt en van hem houdt, laat ze hem toe in haar eigen ‘simpele’ wereld, een vervallen boerderij in Vermont met een oude dementerende vader.

In het nawoord schrijft Francisco X. Stork dat hij als student een tijdlang in een huis woonde van de Communautés de l’Arche, gemeenschappen waar mensen met handicap en ‘normale’ mensen het leven delen. De spirit van l’Arche waait door dit boek. Op een heel ongedwongen manier nodigt de auteur de lezers uit om na te denken over handicap en beperking, maar vooral over diepere waarden zoals respect, eerlijkheid en vertrouwen. Marcelo houdt de lezers een spiegel voor en stelt fundamentele vragen over de werkwereld maar ook over het gezin, over de relatie tussen ouders en kinderen, over liefde en vriendschap.

Rita Ghesquiere

Boek bestellen

Share/Bookmark