Op 27 juni 2019 publiceerden de bisschoppen van België een verklaring waarin zij de krijtlijnen uitzetten voor een beleid inzake (her)bestemming van parochiekerken. Ze wijzen erop dat de manier waarop we omgaan met onze kerkgebouwen alles de maken heeft met de wijze waarop we als Kerk in de samenleving aanwezig zijn.
Herbestemming van kerken in Brussel is van een andere orde in vergelijking met de problematiek van herbestemmingen in Vlaanderen. Met herbestemmen bedoelen we een kerkgebouw opnieuw bestemmen voor een ander (al dan niet religieus) doeleinde. Deze term mag niet verward worden met desacraliseren (of ontwijden). Onderstaand overzicht toont aan dat niet elke herbestemming noodzakelijkerwijs ontwijding tot gevolg heeft.
I. Multiculturele stad vraagt om multiculturele kerk
In Brussel viert men elke zondag de eucharistie in meer dan 20 buitenlandse talen. Het pastoraal klimaat in Brussel is geëvolueerd. Bepaalde buitenlandse gemeenschappen zijn zo talrijk dat zij nood hebben aan een eigen kerk. In volgende zes kerken wordt (bijna) exclusief in een buitenlandse taal gevierd:
|
Kerk
|
Pastorale Eenheid
|
Gemeente
|
Herbestemming
|
1
|
O.-L.-V. ter Kapelle
|
Centrum
|
Brussel-centrum
|
Ter beschikking gesteld aan de Poolse katholieken
|
2
|
Sint-Theresia
|
St Franciscus
|
Schaarbeek
|
Ter beschikking gesteld aan de Chaldeeuwse katholieken
|
3
|
Heilig Hart
|
St Franciscus
|
Brussel-centrum
|
Ter beschikking gesteld (onder meer) aan de Slovaakse en Tsjechische katholieken
|
4
|
Heilige Maria, Moeder Gods
|
Zuid
|
Vorst
|
Ter beschikking gesteld aan de Filipijnse katholieken
|
5
|
Sint-Alena
|
Zuid
|
Sint-Gillis
|
Ter beschikking gesteld aan Braziliaanse katholieken
|
6
|
Jezus Arbeider
|
Zuid
|
Sint-Gillis
|
Ter beschikking gesteld aan de Spaans sprekende katholieken
|
Zeventien andere kerken kennen een gedeeld gebruik met eucharistievieringen in het Frans of Nederlands enerzijds en een buitenlandse taal anderzijds.
II. Gebruik door niet-katholieke christenen
In elf gevallen worden kerken deels of volledig gebruikt door niet katholieke christenen.
|
Kerk
|
Pastorale Eenheid
|
Gemeente
|
Herbestemming
|
1
|
Sint-Franciscus van Assisi
|
St Franciscus/ Côteaux
|
Schaarbeek
|
Overgedragen aan de Roemeens- orthodoxen
|
2
|
Sint-Jan en Sint-Niklaas
|
St Franciscus/ Côteaux
|
Schaarbeek
|
Ter beschikking gesteld aan Georgisch- orthodoxen
|
3
|
Sint-Vincentius
|
St Franciscus
|
Evere
|
Gedeeld gebruik met Syrisch-orthodoxe en Koptische gemeenschap
|
4
|
O.-L.-V. van Blankedelle
|
Ruusbroec
|
Oudergem
|
Gedeeld gebruik met Engelstalige protestanten
|
5
|
Sint-Paulus (Stalle)
|
Zuid
|
Ukkel
|
Ter beschikking gesteld aan de Roemeens- orthodoxen
|
6
|
O.-L.-V. Middelares
|
Emmaüs
|
Molenbeek
|
Overgedragen aan de Servisch- orthodoxen
|
7
|
Sint-Barbara
|
Emmaüs
|
Molenbeek
|
Ter beschikking gesteld aan de Roemeens- orthodoxen
|
8
|
Sint-Gerardus Majella
|
Anderlecht
|
Anderlecht
|
Ter beschikking gesteld aan de Pools-orthodoxen
|
9
|
Koningin der Hemelen
|
Zuid
|
Watermaal-Bosvoorde
|
Ter beschikking gesteld aan de Arabische-orthodoxen
|
10
|
Onze lieve vrouw van het Heilige Hart
|
Anderlecht
|
Anderlecht
|
Ter beschikking gesteld aan de Roemeens- orthodoxen
|
11
|
Sint Elizabeth
|
St Franciscus
|
Haren
|
Gedeeld gebruik met Assyrische gemeenschap
|
III. Gedeeltelijk of profaan gebruik
In tien andere gevallen is er geen gebruik door niet katholieke christenen mogelijk en gaat men bijgevolg over tot reflectie omtrent gedeeltelijk of volledig profaan gebruik van het kerkgebouw. De kerk is dan, deels of voor het geheel, niet langer een cultusplaats. In Brussel worden profane bestemmingen gekozen die prioritair in overeenstemming zijn met de sociale noden van de stad: huisvesting, sociale projecten, scholen. In al deze gevallen moet respect voor de oorspronkelijke bestemming van het gebouw nagestreefd worden.
Voor drie kerken wordt op dit ogenblik onderzocht welke gedeeltelijke profane bestemming ze zouden kunnen krijgen. In deze kerken blijft een katholieke gebedsruimte behouden:
|
Kerk
|
Pastorale Eenheid
|
Gemeente
|
Herbestemming
|
1
|
Heilige Familie (Helmet)
|
St Franciscus
|
Schaarbeek
|
Onderzoek naar project om het gedeeltelijk te herbestemmen voor huisvesting/een cultusplaats wordt behouden.
|
2
|
Sint-Hubertus
|
Zuid
|
Watermaal Bosvoorde
|
Project bijna volledig rond om het gedeeltelijk te herbestemmen voor huisvesting/een cultusplaats wordt behouden.
|
3
|
Sint-Antonius van Padua
|
Zuid
|
Vorst
|
Onderzoek naar project om het gedeeltelijk te herbestemmen /een cultusplaats wordt behouden.
|
Voor vijf kerken wordt momenteel onderzocht welke volledig profane bestemming ze kunnen krijgen:
1
|
Sint-Franciscus-Xaverius
(Kuregem)
|
Anderlecht
|
Anderlecht
|
Onderzoek samen met gemeente om (een deel van) de ruimte te herbestemmen als sportinfrastructuur voor buurtbewoners
|
2
|
Sint-Jozef
(Dielegem)
|
Jette
|
Jette
|
Wordt onderzocht
|
3
|
Kostbaar Bloed
|
Zuid
|
Ukkel
|
Wordt onderzocht
|
4
|
Sint Bernadette
|
Anderlecht
|
Anderlecht
|
Wordt onderzocht
|
5
|
Sint-Jozef (Homborch)
|
Zuid
|
Ukkel
|
Aanvraag ingediend om kerk te mogen ombouwen voor huisvesting
|
Voor één kerk is dit volledig afgerond en werd het project uitgevoerd:
|
Sint-Vincentius a Paulo
(Scheut)
|
Anderlecht
|
Anderlecht
|
Afgerond en nu tienerschool
|
Toestand op 12 juli 2019.